Mevduat Türleri

Mevduat Türleri
Mevduat Türleri
5 (100%) 1 vote

Mevduat türleri, bazı esaslara göre farklı biçimlendirilmektedir. Öncelikle yasal düzenlemeler ve bankacılık tekdüzen hesap planının gerektirdiği sınıflandırmalar yapılır. Bankacılık yasasına göre zorunluluklar;

Mevduat hesapları ile katılım fonu hesaplarını Merkez Bankası’nca saptanacak vade ve türlerine göre tasnif etmek ve ayrıca tasarruf mevduatı ve gerçek kişilere ait katılım fonunu diğer hesaplardan ayırmak biçiminde belirlenmiştir.

Ülkemizde sadece gerçek kişilere ait mevduatlar ve katılım fonları sigorta güvencesi kapsamındadır. 

Mevduat Türleri Nelerdir?

Vade Açısından Mevduat Türleri

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca, 03 Şubat 2007 Tarih ve 26423 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmış olan 2007/1 Sayılı “Mevduat ve Katılım Fonlarının Vadeleri ve Türleri Hakkında Tebliğ”i uyarınca, mevduatlar ve katılım fonları, vadeleri açısından aşağıdaki gibi sınıflandırılmaktadır.

Vade Açısından Mevduatlar

Vadesiz mevduat

Vadesiz hesap sahibi, istediği zaman istediği miktarda para çekebilir ve hesabını kapatabilir. Bunun için herhangi bir bildirime gerek yoktur. Bu şekilde bankanın izni aranmaksızın para çekilebilen veya kapatılabilen, herhangi bir vade söz konusu olmayan, faiz tahakkukları yıl sonlarında yapılan bu hesaplara vadesiz mevduat denir.

İhbarlı mevduat

İhbarlı hesaplarda paranın çekileceği gün 7 gün önce yazılı olarak bildirilmek zorundadır. Bu şekilde önceden ihbar verilmek suretiyle çekilebilen hesaplara ihbarlı mevduat denir.

Vadeli mevduat

1, 3, 6 ay ile 1 yıl ve daha uzun vadelerde açılabilen mevduat hesaplarına vadeli mevduat denir.

Birikimli mevduat

En az 5 yıl vade ile açılabilen ve sözleşmede belirlenen aylık ve 3 aylık dönemlerde hesaba para yatırma imkanı tanıyan hesaplara birikimli mevduat denir.

Vade Açısından Katılım Fonları

Özel fon havuzları şeklinde açılan katılma hesapları hariç, katılım fonlarının vadeleri aşağıdaki şekilde belirlenmiştir:

Özel cari hesap

Katılım bankalarında açılabilen özel cari hesaplarda kısmen veya tamamen istenildiği anda para çekilebilmekte olup, herhangi bir getirisi olmayan vadesiz fonlardan oluşan hesaplardır.

Katılma hesapları

1, 3, 6 ay ve 1 yıla kadar vadeli ve 1 yıl ve daha uzun vadeli olup 1, 3, 6 ayda bir ya da yıllık kar payı ödemeli hesaplardır.

Birikimli katılma hesabı

En az 5 yıl vade ile açılabilen ve sözleşmede belirlenen aylık ve 3 aylık dönemlerde hesaba para yatırma imkanı tanıyan katılma hesabıdır.

Mevduatta “Kırık Vade”

Tebliğle belirlenmiş mevduat vadelerinin sınırları içinde kalan günlerden herhangi biri seçilerek de özel vadeler belirlenebilmektedir. Örneğin 35 gün-75 gün gibi müşterinin paraya gereksinim duyacağı süre esas alınarak belirlenen vadeler, “Kırık Vade” olarak anılmakta faiz oranları da aşağıya doğru biraz farklılaştırılmaktadır. Bu kapsamda 1 gün vadeli mevduat hesapları da açılabilmektedir.

Kaynakları (Mudiler) Açısından Mevduat Türleri

2007/1 Sayılı “Mevduat ve Katılım Fonlarının Vadeleri ve Türleri Hakkındaki Tebliğ” uyarınca mevduatın ve katılma fonlarının türleri aşağıda gösterildiği gibi belirlenmiş olup banka muhasebesinde kullanılan tekdüze hesap planları da bu esas öncelikle gözetilerek hazırlanmıştır.

  • Mevduatın türleri
    • Tasarruf Mevduatı,
    • Ticari Kuruluşlar Mevduatı,
    • Bankalar Mevduatı,
    • Resmi Kuruluşlar Mevduatı,
    • Diğer Kuruluşlar Mevduatı.
  • Katılım fonlarının türleri
    • Gerçek Kişi Katılım Fonları,
    • Ticari Katılım Fonları,
    • Bankalar Katılım Fonları,
    • Resmi Katılım Fonları,
    • Diğer Kuruluşlar Katılım Fonları.

Tasarruf Mevduatı

Gerçek kişiler tarafından mevduat bankaları nezdinde özellikle çek keşide etmek dışındaki ticari işlemlere konu olmayan mevduat türüdür. Gerçek Kişiler Katılım Fonu ise Katılım bankaları nezdinde açtırılan, gerçek kişilere ait özel cari hesap ve katılma hesaplarıdır.

Ticari Kuruluşlar Mevduatı

Her çeşit ortaklıklara, gerçek kişilerin ticari işletmelerine, kamu iktisadi teşebbüsleri ile bunlara ait müesseselere bağlı ortaklıklara ve işletmelerine, yerel yönetimlerin ticari işletmelerine, döner sermayeli kuruluşlara, vakıfların, derneklerin, sendikaların, birliklerin ve mesleki kuruluşların kurdukları ya da katıldıkları ticari işletmelere, sigorta şirketlerine, emeklilik şirketlerine ve banka dışı diğer mali kesime ait hesaplardır.

Bankalar Mevduatı ve Fonu

TCMB ve bankalar ile özel kanunlarına göre mevduat ve fon kabulüne yetkili bulunan kredi kuruluşlarına ait hesaplardır.

Resmi Kuruluşlar Mevduat ve Fonları

Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerine, özel bütçeli idarelere, düzenleyici ve denetleyici kurumlara, sosyal güvenlik kurumlarına, yerel yönetimlere, mahkemelere, savcılıklara, icra ve iflas dairelerine ve tereke hakimliklerine ait hesaplardır.

Diğer Kuruluşlar Mevduat ve Fonları

İlk dört gruba girmeyen; vakıflara, derneklere, birliklere, sendikalara, tasarruf ve yardımlaşma sandıklarına, elçilik ve konsolosluklara, fonlara, apartman yönetimlerine, noter teminat ve emanetine ait hesaplar ile mahkemeler, savcılıklar, icra ve iflas daireleri ve tereke hakimlikleri nezdindeki paralara ilişkin hesaplar ve mahkemelerce tevdi mahalli gösterilmek suretiyle yatırılan paralara ilişkin hesaplardır.

Para Birimine Göre Mevduat Türleri

Türkiye’de bulunan bankalar nezdinde sadece TL olarak değil YP olarak da mevduat hesabı açılmaktadır.

1989 yılında uygulamaya konan Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkındaki 32 sayılı kararın 4/b maddesi uyarınca, “Türkiye’de yerleşik kişilerin beraberlerinde döviz bulundurmaları, bankalar, yetkili müesseseler, PTT, kıymetli maden aracı kuruluşları ile yurt dışında döviz alım satımına yetkili kuruluşlardan döviz satın almaları ve bunlara döviz satmaları, dövizleri bankalarda açacakları döviz hesaplarında tutmaları, efektif olarak kullanmaları, bankalar vasıtasıyla yurt içinde ve yurt dışında tasarruf etmeleri” serbesttir. 

YP olarak açılabilen hesaplara döviz tevdiat hesapları denilmektedir. Merkez Bankasınca alım-satım yapılabilen konvertibl dövizler arasından bankanın kabul edeceği para birimleriyle açılabilmekte olup, mevduat sınıflandırmasında en önemli ölçütlerden biridir. Bu esasa göre mevduat türleri;

  • TL Mevduat
  • YP Mevduat

Mudi Yerleşim Yerine Göre Mevduat Türleri

Uluslararası döviz hareketlerinin serbestliği doğrultusunda mevduat sınıflandırması mudilerin yerleşim yerlerine göre de yapılmaktadır. Burada belirtilen yerleşim yeri vatandaşlık haklarından ayrı bir kıstastır. Yurt dışında bulunan Türk vatandaşları gibi Türkiye’de bulunan yabancılar da mevduat hesabı açtırabilir. Buna göre mevduat türleri:

  • Yurt Dışında Yerleşik Kişiler Mevduatı
  • Yurt İçinde Yerleşik Kişiler Mevduatı

Kimlik Belirliliğine Göre Mevduat Türleri

Suç gelirlerinin aklanmasının önlenmesi uygulamaları kapsamında isimsiz hesaplara ve mevduat sertifikalarına son verilmiştir. Ancak kimlik saptamalarının önemi ve konunun bütünselliği açısından bu ayrımın bilinmesinde yarar vardır:

  • İsme Yazılı Mevduat Hesapları,
  • İsimsiz Mevduat Hesapları ve Mevduat Sertifikaları (Uygulamadan kaldırılmıştır.)

Hesabın Kullanım Biçimine Göre Mevduat Türleri

Mevduat hesapları tek kişi adına olabildiği gibi birden fazla kişi adına da olabilir. Bu tür mevduat hesaplarına “müşterek mevduat hesapları” denir. Müşterek mevduat hesaplarında iki şekilde uygulanır:

Teselsüllü Ortak Hesaplar

Birden fazla kişi adına açılan hesaplarda, her hesap sahibi ayrı ayrı para çekme ve hesap üzerinde tasarrufta bulunma yetkisine sahiptir. Yani bu hesaptan tek imza ile para çekilebilir.

… ÖRNEKTİR …

T.C. ZİRAAT BANKASI A.Ş.
TESELSÜLLÜ MÜŞTEREK HESAP SÖZLEŞMESİ

İşbu sözleşme uyarınca aşağıda, “Hesap Sahipleri” olarak adlandırılan kişiler arasında ve bu kişilerle “Banka” olarak adlandırılan Anafartalar Mahallesi Atatürk Bulvarı No:8 06050 Altındağ/Ankara adresinde yerleşik (Ticaret Sicil No: 1148, www.ziraatbank.com.tr) T.C. Ziraat Bankası A.Ş.’nin aşağıda belirtilen Şubesi arasında, bu şahısların her birinin müteselsil alacaklı sıfatı ile Banka nezdinde, aşağıda “Müşterek Kullanılacak Hesabın Müşteri/Hesap No” başlığı altında belirtilen teselsüllü müşterek mevduat hesabı açtırmaları kararlaştırılmıştır.

1) Hesap sahiplerinden her biri, Banka nezdindeki “Teselsüllü Müşterek Mevduat Hesabı” üzerinde tek başına tasarrufta bulunmaya (para çekmeye, talimatlar vermeye, hesabı kapatmaya, hesabın başka bir Şubeye naklini istemeye, vb.), işbu sözleşmedeki bütün yetkileri tek başına (yalnız kendi imzasıyla) kullanmaya yetkilidir. Hesap sahiplerinden her biri, diğer hesap sahiplerinin hesabı tek başına kullanmasından doğacak sonuçlardan sorumlu olmayı önceden kabul, beyan ve taahhüt eder. Ancak, hesaplar üzerindeki söz konusu işlemlerin yapılabilmesi için hesap cüzdanlarının ibrazı istenebilecektir.

2) Banka, müşterek hesap sahiplerinden birinin hesapla ilgili tasarruf ve işlemlerini yerine getirerek müşterek hesabın diğer sahiplerine karşı da sorumluluktan kurtulur.

3) Banka, müşterek hesap sahiplerinden herhangi birinin Banka’ya karşı doğmuş ve doğacak olan borç ve yükümlülükleri ile ilgili olarak, hesabın tümü üzerinde rehin, hapis, takas ve mahsup haklarına sahip olduğunu beyan, kabul ve taahhüt eder.

4) Banka’nın hesap sahiplerinden herhangi birine hesap özeti göndermesi veya hesapla ilgili işlemler konusunda ihbar, ihtar veya bildirimde bulunması halinde, diğer hesap sahipleri de hesap özetini, ihbar, ihtar veya bildirimi almış veya öğrenmiş sayılacaktır.

5) Hesap sahipleri, ellerindeki cüzdanı kaybettiklerinde, durumu derhal Banka’ya yazı ile bildireceklerini, aksi takdirde, yanlış ödemelerden dolayı Banka’nın sorumlu olmayacağını kabul ederler. Cüzdanın kaybı halinde ibraname alınarak eski hesap kapatılacak, yeni numara altında yeni bir hesap açılacaktır. Banka cüzdanın kaybından haberdar olduğu andan itibaren, yeni hesap açılıncaya kadar geçecek zaman içinde hesaptan ödeme yapmama yetkisine sahiptir.

6) Müşterek hesap sahipleri hesabın açılışında birlikte imzaları ile hisseleri tutarlarını Bankaya bildirmemiş iseler, Banka’ya bir ya da birkaç hesap sahibi hakkında ihtiyati haciz, haciz, ihtiyati tedbir, iflas, konkordato ya da başkaca sınırlamalar için yetkili makamlarca bildirimde bulunulursa veya hesap sahiplerinden birinin ölümü, gaipliğine karar verilmesi ya da ehliyetinin kısıtlanması veya iflas etmesi veya konkordato mehli alması veya konkordato akdetmesi halinde Banka müşterek hesap sahibi veya sahiplerinin payını Banka eşit saymaya ve buna göre işlem yapmaya yetkilidir. Banka müşterek hesap sahibi veya sahiplerinin payını bu esasa göre ayırarak yeni bir hesap açacak, hesabın alacak bakiyesinden geri kalanını diğer müşterek hesap sahiplerinin, müşterek hesabı olarak işletecektir.

7) Hesap sahiplerinden birinin ölümü halinde, Banka’nın, ölümden bilgi sahibi olmaması halinde diğer hesap sahiplerine yaptığı ödemelerden dolayı vergi dairelerine ve/veya ölenin mirasçılarına karşı doğabilecek her türlü sorumluluk hesap sahiplerine ait olacaktır.

8) Banka müşterek hesap sahiplerinin birinin ya da birkaçının ölümünden ya da gaipliğine karar verildiğinden haberdar olursa, vergi dairesinden veraset ve intikal vergisinin ödendiğine ilişkin belge getirilmediği takdirde, ilgili kanunda belirtilen oranlar üzerinden kesinti yaparak ödeme yapmaya yetkilidir.

9) Hesap sahiplerinden biri/birkaçı, Bankaya sadece bir ihtarname göndermek suretiyle hesaptan diğer hesap sahip/sahiplerine ödeme yapılmasına engel olamazlar. Ancak ilgili hesap sahibinin, diğer hesap sahip/sahipleri aleyhine mahkemeye veya icraya başvurmaları ve bu mercilerce Bankaya usulüne uygun haciz, ihtiyati haciz veya ihtiyati tedbir kararı tebliğ edilmesi halinde, kararın mahiyetine göre Banka hesaptan ödeme yapılmasını durdurur.

10) Hesap sahipleri, içlerinden imza yerine mühür/kazınmış imza/işaret veya parmak izi kullanan …………………………..’ın aşağıda bir örneği yer alan mührünü/kazınmış imzasını/işaretini veya parmak izini bu hesaba ait tüm işlemlerde kullanacağını ve kendisine ait olduğunu kabul eder ve onaylarlar.

11) Hesap sahipleri, bu sözleşmenin, aşağıda tarih ve numaraları belirtilen Mevduat Hesabı Sözleşmesi’nin (MHS) eki ve ayrılmaz bir parçası olduğunu, beyan ve kabul ederler.

Teselsülsüz Ortak Hesaplar

Birden fazla kişi adına açılmış hesaplarda para çekme ve tasarrufta bulunma yetkisi hesap sahiplerinin hepsinde birlikte kullanılabilir. Yani kişiler ayrı ayrı para çekemez ve tasarrufta bulunamazlar. İşlem yapmak istediklerinde hesap sahiplerinin tamamının onayı ve imzasının olması gerekir. Yani bu hesaptan hep birlikte para çekilebilir.

ÖRNEKTİR

TÜRKİYE İŞ BANKASI A.Ş.
TESELSÜLSÜZ MÜŞTEREK HESAP AÇILIŞ TALİMATI

İmzalamış olduğumuz Bankacılık Hizmetleri Sözleşmelerinde belirlenen hüküm ve koşullar ile nezdinizde adımıza/namımıza müşterek imzalarımızla ve birlikte tasarrufta bulunmak/talimat vermek/ para çekmek kayıt ve şartıyla teselsülsüz bir müşterek Vadesiz/Vadeli Mevduat Hesabı açılmasını talep eder, hesaptan ancak müşterek imzalarımızla ve birlikte tasarrufta bulunabileceğimizi/talimat verebileceğimizi/ para çekebileceğimizi gerek aramızda gerekse Bankanıza karşı kabul ve beyan ederiz.

-Hesaptan ancak müşterek imzalarımızla ve birlikte tasarrufta bulunabileceğimizi/talimat verebileceğimizi/ para çekebileceğimizi/hesabı kapatabileceğimizi,

-Teselsülsüz Müşterek Hesapların mahiyetine ve işleyişine uygun ürün ve hizmetlerden faydalanabileceğimizi,

-Hesap sahiplerinden her birinin hesap üzerindeki hisselerinin eşit olduğunu, ileride eşit olan hisse tutarlarını/oranlarını değiştirmek istememiz durumunda, Banka’nın teknik imkânsızlık nedeniyle bu talebi yerine getiremeyeceğini,

-Bankanın; hesaba üçüncü kişiler tarafından yatırılan paralar ve hesap sahiplerinden birinin talimatı ile üçüncü bir kişiye yaptığı ödemeler ve diğer işlemler için sadece müşterek hesap sahiplerinden birine hesap özeti göndermesi halinde, diğer hesap sahiplerinin de durumdan haberdar edilmiş sayılacağını,

-Hesap sahiplerinden tümünün talimatı ile hesabın kapatılmasını veya bir başka şubeye naklini isteyebileceğini gerek aramızda gerekse Bankanıza karşı kabul ve beyan ederiz.

İşbu sözleşme Türkiye İş Bankası A.Ş. ile Müşteri arasında imzalanan Bankacılık Hizmetleri Sözleşmesi’nin eki ve ayrılmaz parçasıdır. Bu sözleşmede düzenlenmeyen hususlarda Bankacılık Hizmetleri Sözleşmesi’nde yer verilen düzenlemeler uygulanacaktır.

Bankanızla imzalamış olduğumuz ve aşağıdaki versiyon numaralı Bankacılık Hizmetleri Sözleşmesi hükümleri iş bu müşterek hesap için de uygulanacaktır/geçerlidir

TÜRKİYE İŞ BANKASI A.Ş. ……… Şubesi
İmza:

Müşterek Hesap No/IBAN: Teselsülsüz Müşterek Hesap Sahipleri:
Adı Soyadı TCKN/VKN Müşteri Numarası BHS Tarihi/Versiyon No İmza

Yorum yapmak ister misiniz?